Yumurtalık kisti: nedir, tehlikeli midir ve ne yapmalı?

Rutin kontrol için geldiniz ve doktor sakin bir şekilde "Yumurtalık kistiniz var" diyor. Kalbiniz küt küt atmaya başlıyor, aklınızda tek bir kelime: "kanser". Durun! Hemen derin bir nefes alalım: yumurtalık kisti bir ölüm cezası değildir ve büyük çoğunlukla kanser değildir. Bu sadece yumurtalıkta oluşmuş sıvı dolu bir keseciktir. Çoğu zaman küçüktür, zararsızdır ve kendiliğinden kaybolur. Ama yine de hakkında bazı şeyler bilmek gerekir.

Kist nedir ve nereden gelir?

Düşünün: yumurtalık şekil ve boyut olarak bademe benzer. Kist ise üzerinde sıvı veya yarı sıvıyla dolu bir baloncuktur. Genellikle 1-3 santimetre boyutundadır, ancak nadir durumlarda 15-30 santimetreye kadar büyüyebilir. Nereden gelir? Çoğunlukla adet döngüsündeki sıradan bir aksaklıktan. Örneğin, yumurtanın çıkması gereken folikül patlamamış ve sıvıyla dolmuştur. Ya da yumurta çıkmış ama folikül olması gerektiği gibi iyileşmemiştir. Bu tür kistlere fonksiyonel kistler denir ve neredeyse her zaman birkaç ay içinde kendiliğinden geçerler.

Ama başka türleri de vardır. Örneğin, dermoid kist — saç, diş ve hatta deri içerebilir. Kulağa ürkütücü geliyor, ama aslında bu sadece embriyonik hücrelerin amaçlarını "karıştırdığı" doğuştan gelen bir sapmadır. Bu tür kistler birçok insanda vardır, genellikle başka bir nedenle yapılan ultrason sırasında tesadüfen bulunurlar. Veya endometrioma — içindeki koyu, eski kan nedeniyle "çikolata kisti" olarak adlandırılır. Endometriozisli kadınlarda görülür ve sıklıkla şiddetli ağrılara eşlik eder — cinsel ilişki sırasında, idrar yaparken, alt karın bölgesinde. Ayrıca kistadenomlar da vardır — bunlar yumurtalığın yüzeyinde büyürler ve sulu veya mukuslu içerik barındırabilirler. Aşırı büyümedikleri sürece bunlar da genellikle zararsızdır.

Bu kanser mi? Spoiler: neredeyse asla

"Tümör" kelimesi korkutur, ancak aslında bu sadece herhangi bir yeni oluşum için tıbbi bir terimdir. Çoğu kist iyi huyludur, yani kanserli değildir. Kanserli tümör, kontrolsüzce bölünen ve vücuda yayılan hücrelerden oluşan yoğun bir kitledir. Kist ise sadece sıvı dolu bir baloncuktur. Ancak bir ayrıntı var: bazı karmaşık kistler (örneğin dermoidler) yoğun bileşenler içerebilir ve ultrasonda kanserden ayırt edilmesi zor olabilir. Bu nedenle tam bir muayeneden geçmek önemlidir. Bir kistin kansere dönüşme riski son derece düşüktür — dermoid kistlerde bu oran sadece %1-2'dir ve genellikle 45 yaşından sonra veya kist büyükse görülür. Yani panik yapmaya gerek yok, ama görmezden gelmek de doğru değil.

Ne hissedersiniz ve doktora ne zaman gitmelisiniz?

Küçük kistler genellikle hiçbir belirti vermez. Varlıklarından haberiniz bile olmayabilir. Ancak kist büyüdükçe belirtiler ortaya çıkabilir: alt karında künt veya keskin ağrı (gelip geçici), baskı veya şişkinlik hissi, cinsel ilişki sırasında ağrı, ağrılı veya düzensiz adetler, tek taraflı şişkinlik. Bu tür bir şey fark ederseniz — beklemeyin, doktora gidin. Ayrıca yumurtalık kanserine özgü belirtiler ortaya çıkarsa dikkatli olun: sürekli yorgunluk, çabuk doyma, idrar sorunları, kabızlık, karın şişliğiyle birlikte açıklanamayan kilo kaybı. Bu mutlaka kanser değildir, ancak kontrol şart.

Teşhis nasıl konur: sizi sadece muayene değil, daha fazlası bekliyor

Kistiniz olup olmadığını anlamak için doktor önce bir muayene yapacaktır: karnınıza bastıracak, jinekolojik muayene yapacaktır. Ancak en kesin yöntem ultrasondur. Genellikle iki tür yapılır: normal (karın üzerinde prob gezdirilir) ve transvajinal (ince bir prob vajinaya yerleştirilir). İkincisi biraz rahatsız edici olabilir, ancak daha net bir görüntü sağlar. Ayrıca kan testleri de istenebilir — örneğin, yumurtalık kanserinde yükselebilen CA-125 tümör belirteci gibi (ancak bu, endometriozis ve iltihaplanmada da yükselir). Bazen netleştirmek için BT veya MR çekilir. Ve evet, büyük olasılıkla hamilelik testi yapmanız önerilecektir — bu, semptomların nedeni olarak hamileliği dışlamak için standart bir prosedürdür.

Tedavi etmek mi, etmemek mi? Asıl soru bu

İyi haber: Çoğu kist herhangi bir tedavi gerektirmez. Fonksiyonel kistler kendiliğinden geçer, doktorlar sadece onları izler ve birkaç ay sonra kontrol ultrasonu yapar. Kist büyükse, ağrıya neden oluyorsa veya kanser şüphesi varsa, o zaman tedavi gerekir. Seçenekler: hormonal kontraseptifler (ovülasyonu baskılarlar ve yeni kistler oluşmaz), ağrı kesiciler ve ciddi durumlarda ameliyat. Küçük kistler deliklerden (laparoskopi) çıkarılır, büyük veya şüpheli olanlar kesi ile çıkarılır. Doktor yaşınızı, sağlığınızı ve hamilelik planlarınızı dikkate alacaktır. Çocuk istiyorsanız — mutlaka söyleyin: bazı kistler (örneğin, endometriomalar) gebe kalmayı engelleyebilir ve size doğurganlığı koruyan bir tedavi seçilecektir.

Ambulans ne zaman gerekir: tehlikeli komplikasyon belirtileri

Kistler sadece zararsız kabarcıklar değildir. Patlayabilirler (yırtılma) veya yumurtalığı burkabilirler (bu, over torsiyonu olarak adlandırılır). Bu nadirdir, ancak olur — ve acil müdahale gerektirir. Karnınızın alt kısmında bir tarafta ani ve şiddetli ağrı, mide bulantısı, kusma hissederseniz — ambulans çağırın veya hastaneye koşun. Over torsiyonu acil bir durumdur: zamanında ameliyat yapılmazsa, kan akışının bozulması nedeniyle yumurtalık ölebilir. Bu yüzden tedbirli olmak daha iyidir.

Kendi doktorunuz yoksa kime gitmeli

Jinekoloğunuz yoksa — sorun değil. Kadın doğum kliniğine, üreme sağlığı kliniğine (örneğin, aile planlaması merkezlerine) veya normal bir polikliniğe başvurabilirsiniz. Devlet kliniklerinde zorunlu sağlık sigortası kapsamında ücretsiz kabul edilirler. Sigortanız yoksa — özel klinikler var, ancak muayene konusunda yardımcı olan kar amacı gütmeyen kuruluşlar da arayabilirsiniz. Önemli olan, korku veya utanç nedeniyle ziyareti ertelememektir. Kist çok yaygın bir durumdur ve doktorlar her gün bu tür hastaları görür. Durumu anlamanıza yardımcı olurlar ve size özel bir tedavi seçerler.